17 Μαΐου: IDAHOBIT — Ημέρα κατά της ομοφοβίας, τρανσφοβίας και αμφιφοβίας
- Το IDAHOBIT τιμάται κάθε χρόνο στις 17 Μαΐου.
- Η ημερομηνία θυμίζει την απόφαση του ΠΟΥ το 1990 να βγάλει την ομοφυλοφιλία από τις ψυχικές διαταραχές.
- Η μέρα αφορά την ομοφοβία, την τρανσφοβία και την αμφιφοβία, που υπάρχουν ακόμη.
- Μπορείς να συμμετέχεις με δράσεις στην πόλη, σεβασμό σε αντωνυμίες και στήριξη queer χώρων.
Το IDAHOBIT είναι η Διεθνής Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, της Τρανσφοβίας και της Αμφιφοβίας και τιμάται κάθε χρόνο στις 17 Μαΐου. Η ημερομηνία θυμίζει την απόφαση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας το 1990 να αφαιρέσει την ομοφυλοφιλία από τη λίστα των ψυχικών διαταραχών. Είναι μια μέρα για να δούμε πόσο δρόμο έχουμε κάνει, πόσος μένει ακόμη και πώς στέκεται ο καθένας και η καθεμία από εμάς δίπλα στους άλλους.
Το IDAHOBIT είναι μία από τις πιο φωτεινές στάσεις στο LGBTQ+ ημερολόγιο με όλες τις ημέρες ορατότητας, μνήμης και Pride. Πέφτει λίγο πριν από το καλοκαίρι των Pride, και κάπως έτσι ανοίγει τη χρονιά της ορατότητας για πολλές πόλεις, μαζί και τη Θεσσαλονίκη.
Τι είναι το IDAHOBIT
Το όνομα είναι ακρωνύμιο από τα αγγλικά: International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia. Στα ελληνικά το λέμε συνήθως «Ημέρα κατά της ομοφοβίας, της τρανσφοβίας και της αμφιφοβίας». Τρεις λέξεις, τρεις μορφές προκατάληψης που συχνά συναντιούνται στην ίδια ζωή.
- Ομοφοβία: η απόρριψη, η εχθρότητα ή οι διακρίσεις απέναντι σε gay, λεσβίες και γενικά σε ανθρώπους που αγαπούν άτομα του ίδιου φύλου.
- Τρανσφοβία: η απόρριψη και οι διακρίσεις απέναντι σε trans και non-binary άτομα, από το misgendering μέχρι τον αποκλεισμό από δουλειά, υγεία και δημόσιο χώρο.
- Αμφιφοβία: τα στερεότυπα και η καχυποψία απέναντι στα bi άτομα, που συχνά δεν τα πιστεύουν ούτε τα straight ούτε κάποια queer περιβάλλοντα.
Η μέρα δεν είναι γιορτή με την κλασική έννοια. Είναι υπενθύμιση ότι η ισότητα στα χαρτιά δεν σημαίνει πάντα ασφάλεια στον δρόμο, στο σχολείο ή στο τραπέζι της οικογένειας.
Γιατί 17 Μαΐου: η απόφαση του 1990
Στις 17 Μαΐου 1990 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αφαίρεσε την ομοφυλοφιλία από τη λίστα των ψυχικών διαταραχών. Μέχρι τότε, σε επίσημο διεθνές επίπεδο, το να αγαπάς άτομο του ίδιου φύλου μπορούσε να αντιμετωπίζεται ως «πρόβλημα» προς διόρθωση.
Αυτή η απόφαση έγινε σύμβολο. Δεν έσβησε από τη μια μέρα στην άλλη την προκατάληψη, άλλαξε όμως το επίσημο πλαίσιο και έδωσε επιχειρήματα σε όσους/ες πάλευαν για αξιοπρέπεια. Γι' αυτό το IDAHOBIT κρατά αυτή την ημερομηνία: για να θυμάται από πού ξεκινήσαμε.
Γιατί το IDAHOBIT μετράει ακόμη
Θα ήταν ωραίο να λέγαμε ότι η ομοφοβία ανήκει στο παρελθόν. Δεν ανήκει. Η ρητορική κατά των LGBTQ+ ανθρώπων επιστρέφει σε πολλές χώρες, και οι συνέπειές της φαίνονται στις αναφορές για περιστατικά μίσους, όπως είδαμε στο άρθρο μας για τη σύνδεση της anti-LGBTQ ρητορικής με τα εγκλήματα μίσους σύμφωνα με τη GLAAD.
Πέρσι γράψαμε για τη δύναμη των κοινοτήτων και το γιατί το IDAHOBIT 2025 είχε τόση σημασία. Το μήνυμα ισχύει και σήμερα: όταν ο δημόσιος λόγος σκληραίνει, οι κοινότητες που στηρίζουν η μία την άλλη κάνουν τη διαφορά. Ειδικά για τα trans άτομα και τους/τις νέους/ες, μια μέρα σαν το IDAHOBIT μπορεί να είναι η πρώτη φορά που ακούν δημόσια ότι δεν είναι μόνα τους.
IDAHOBIT στην Ελλάδα και στη Θεσσαλονίκη
Στην Ελλάδα έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Ο νόμος 5089/2024 άνοιξε τον πολιτικό γάμο και την υιοθεσία στα ομόφυλα ζευγάρια, και η νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου υπάρχει από το 2017. Υπάρχουν όμως ακόμη κενά, που τα εξηγούμε απλά στον οδηγό μας για τα δικαιώματα LGBTQ+ στην Ελλάδα το 2026.
Στη Θεσσαλονίκη, η ορατότητα χτίστηκε βήμα βήμα. Το πρώτο Thessaloniki Pride έγινε το 2012, και η πρώτη συνάντηση ακτιβιστών/ριών που έβαλε τα θεμέλιά του έγινε τον χειμώνα του 2011 στον επάνω όροφο του Enola. Για εμάς, λοιπόν, το IDAHOBIT δεν είναι μια αφηρημένη διεθνής μέρα. Είναι κομμάτι της ιστορίας της πόλης.
Το Enola, στη Βαλαωρίτου 19, είναι ανοιχτό κάθε μέρα από τις 23:30 με πολιτική safer space: μηδενική ανοχή σε παρενόχληση, ρατσισμό, τρανσφοβία και misgendering. Αν ετοιμάζεται κάτι ειδικό για το IDAHOBIT, θα το βρεις στο πρόγραμμα και στα κανάλια του Enola.
Πώς να συμμετέχεις ή να σταθείς σύμμαχος
Δεν χρειάζεται μεγάφωνο για να μετρήσει η συμμετοχή σου. Μερικές ιδέες που κάνουν πραγματική διαφορά:
- Μάθε τι γίνεται στην πόλη. Οργανώσεις και συλλογικότητες της Θεσσαλονίκης, καθώς και το Thessaloniki Pride, συχνά ανακοινώνουν δράσεις γύρω από τις 17 Μαΐου. Ακολούθησε τα κανάλια τους.
- Μίλα όταν ακούς το «αστείο». Μια ήρεμη φράση όπως «δεν είναι αστείο αυτό» στην παρέα ή στη δουλειά κάνει περισσότερα απ' όσα νομίζεις.
- Ρώτα και σεβάσου αντωνυμίες. Το σωστό όνομα και οι σωστές αντωνυμίες είναι ο πιο απλός τρόπος να πεις σε ένα trans ή non-binary άτομο «σε βλέπω».
- Στήριξε queer χώρους και καλλιτέχνες/ιδες. Μια βραδιά σε queer χώρο, ένα drag show, ένα βιβλίο από queer συγγραφέα: όλα κρατούν την κοινότητα ζωντανή.
- Μοιράσου γνώση, όχι μόνο ένα story. Αν ανεβάσεις κάτι για το IDAHOBIT, πρόσθεσε μια πληροφορία ή ένα link που βοηθά, όχι μόνο ένα ουράνιο τόξο.
Περισσότερα για τη διεθνή καμπάνια θα βρεις στο επίσημο site της επιτροπής IDAHOBIT (may17.org).
Μετά το IDAHOBIT: ο Μάιος συνεχίζει
Ο Μάιος είναι γεμάτος ημέρες ορατότητας. Λίγες μέρες μετά το IDAHOBIT έρχεται το Harvey Milk Day στις 22 Μαΐου και αμέσως μετά το Pansexual Visibility Day στις 24 Μαΐου. Κι από εκεί, όλα οδηγούν στο Pride του Ιουνίου.
Όποια μέρα κι αν διαλέξεις να γιορτάσεις ή να θυμηθείς, η πόρτα του Enola είναι ανοιχτή. Χωρίς dress code, με ταυτότητα και 18+. Έλα όπως είσαι.
Δοκίμασε το κουίζ: Ημέρες ορατότητας: πόσες ξέρεις; — δες πόσες ημερομηνίες της κοινότητας θυμάσαι.